Paniekaanval and Misselijkheid
Waarom een ziek gevoel een centraal symptoom kan zijn
Inleiding
Misselijkheid is een veelvoorkomend maar vaak onderschat symptoom van een paniekaanval. Een ziek gevoel, een rommelende maag of een gevoel dat men moet overgeven kan net zo beangstigend aanvoelen als hartkloppingen. Neurobiologisch gezien is misselijkheid gerelateerd aan de activatie van het autonome zenuwstelsel en veranderingen in de darm-hersen-as.
De Stressrespons en het Spijsverteringskanaal
Het sympathische zenuwstelsel vertraagt de spijsvertering en leidt de bloedstroom weg van de darmen naar de spieren. Dit kan buikpijn, krampen en een gevoel van misselijkheid veroorzaken. Het fenomeen is onderdeel van een biologische paraatheidsreactie, geen teken van schade aan het spijsverteringskanaal.
Misselijkheidscentra in de Hersenstam
Misselijkheid ontstaat in gebieden van de hersenstam die signalen van de inwendige organen integreren. Een autonome activatiepiek kan de gevoeligheid van deze gebieden verhogen. Hoewel er geen feitelijke vergiftiging of infectie is, kunnen de hersenen de ervaring van misselijkheid produceren als onderdeel van een stressrespons.
Het Effect van de Ademhaling
Hyperventilatie kan de koolstofdioxideconcentratie in het bloed veranderen en de sensatie van misselijkheid beïnvloeden. Een snelle ademhaling kan de duizeligheid en het ongemak vergroten, wat het gevoel van misselijkheid intensiveert. Het stabiliseren van de ademhaling vermindert vaak ook de misselijkheid.
Interoceptieve Sensibilisering in het Buikgebied
Bij gevoeligheid voor paniek krijgen sensaties in de maag een grote betekenis. Zelfs een klein ongemak kan worden geïnterpreteerd als een teken van controleverlies of een gênante situatie. Deze interpretatie verhoogt de autonome activatie en verergert het symptoom.
Angst om over te geven
Bij sommige individuen wordt misselijkheid geassocieerd met een sterke angst voor overgeven (emetofobie). De angst zelf verhoogt de stress en houdt het gevoel van misselijkheid in stand. Zo ontstaat een zelfversterkende cyclus waarin angst en de fysiologische reactie elkaar voeden.
Klinische Significantie
Misselijkheid geassocieerd met een paniekaanval is meestal onschadelijk en van voorbijgaande aard. Als de misselijkheid aanhoudt, gepaard gaat met koorts, uitdroging of ernstige pijn, is een medische beoordeling noodzakelijk. Bij een typische paniekreactie is het mechanisme autonoom.
Wat dit in de praktijk betekent
Een ziek gevoel tijdens een paniekaanval maakt deel uit van de werking van het stresssysteem. Het is een onaangenaam maar biologisch beperkt fenomeen. Wanneer de ademhaling stabiliseert en het niveau van de autonome activatie daalt, neemt de misselijkheid meestal ook af.
Als je nu een paniekaanval ervaart
De Nefio-app bevat een eenvoudige begeleide ademhalingstool die veel mensen gebruiken tijdens paniekaanvallen om het zenuwstelsel te kalmeren.
Lees meer over de neurowetenschap van paniek: Paniekaanval – De complete mechanismekaart